Avdive kana jekh demokratikano sasoitnipa kerel zori baši pohari diskriminacia thaj stereotipi dikhiba o bukja, a o učharina taro nakhlo vakti si panda akana.
Karana odoleske si nane li funda jali respekti. O korkoro Roma vakeren kaj si tretirime jekh a jekh e javere pacientencar. Valjani li o resorno ministeriumi thaj javer themakere institucie te len te dikhen i majtikni em majhurdi konsekvenca ki diskriminacia si phagiba o fundavno manušikane niamia.

Džanel pe li ko medicinakere resarina kobor si odoja diskriminacia ko sastipaskoro sistemi. Šaj akava te eliminirinel pe hari bukjaja em normalno konkretnoi resarina.
Samaja em lejbe angažamnia o leagrutne akava šaj te tiknjarel pe jali dži ko simantre ko legarde. Sadži kote na eleiminirinen pe akala aktia ki sastipaskiri diskriminacia ka ačhol sar kanceri thaj nane te sasljarel nisavo terapia.

Faktea deka paše 12 milionia Roma ki Europa thavdel sebepi isi segregacia  thaj integraciono čorolipa ko EU. I Unia rodel paneuropakere faisalia. E europakiri strategia e Romenge si prioriteti e Hungariake sar legarutni tari EU , vakergja I Livija Jaroka sar jekhutne romano membro ko EP. Akaja 36 beršengirti hungariakoro deputati isi la raporti ki strategia te kerel I Europa te istemalkerel o naistemalkerdo potencijali taro Roma.

Ki Europa isi nadikhlo čorolipa so nane dikhlo taro rog e europakere fondia akcentirinel I eurodeputatka tari Hungaria Livia Jaroka

Ki komuna Šuto Orizari lungo vakti funkcionirinel o Centari bašo demokratikano buvljariba thaj inicijativa CEDRIM, sar biradžakiri organizacia. O umalja so kerel buti akale cenatreske si buvle spektarea. Ola lele than em ko akana sigvakteskoro dikhiba kide batno sala ko makedonikano govermento baši implementacia e akciono plananeg etari RD thaj i funkcia taro RIC ko komune. Sar so vakergja olakoro prezidenti o Naser Ahmed ola gndinen kaj valjani panda jekh RIC ki Šuto Orizari.Prekal o lafia taro o prezidenti taro CEDRIM Naser Ahemd o akcenti e planenge ko akava NGO ko 2011 berš ka ovel jekh taro akciono plania tari Romani dekada si o sastipa thaj rodipa sastipaskiri protektiva.

Ko agor te vakerel pe kaj akaja em javer NGO so funkcionirinen ki teritoria tari komuna Šuto Orizari nane čale tari konekcia e lokalno legaripaja thaj potencirinen kaj i realiyacia so pobare proektenge em plania valjani butikeriba thaj konekcia e komunaja.

Pali deportacia e Kosovsko romenge tari germansko pokraina Baden Wutenberg akana isi dilema dali čače odola manuša si diskriminrime ki odoja nekanutni jugoslovensko pokraina? O džvapi e kosovakere ministereske bašo integracie Flora Čitaku si Garantirinava kaj nane disavi diskriminacia e Romenge ko Kosovo. Numa kontra odolestar si o džovapi taru Verna Kanus taro UNICEF kote vakerela kaj o hali taro 2010 berš si hari pošukar numa isi panda bari diskriminacia premal o Roma, naročito okola so irangje pe. Majbaro problemi si o baro procenti nabukjarne.Odova reflektirinel thaj odoleske karan si so isi baro čorolipa. Premal olengoro dikhiba 90% taro olende dživdinen ko esktremno čorolipa.

I rekonstrukcia e romane kherenge thaj iraniba e romane familienge ko Kosovo ki Mitrovica si sukcesijali storia. Odova vakergja o vice dizjakoro šerutno ki Kosovsko Mitrovica Riza Haziri. Odova sine notirime ko thavdipe e kurkeske kana vizitkergje i delegacia taro OBSE ko thana kaj so isi Roma ko akava kotor taro Kosovo.

O vice dizjakoro šerutno Riza Haziri vakergja kaj teloikeribaja taro Kosovakoro goveremnti i maškarnacionalno jekhin thaj e Europakiri Komisia  e khedinenge taro RAE o hali si radikalno trampime . Ov ko jekh vakergja kaj o proektia taro o organizacie  ko vjavahari e edukaciake e ćhavenge taro REA ki akaja mahala.

Avdive si internacionalno dive taro Holokausti. O dive ka ovel notirime ki sasti lumia a i resarin si te na bistren i tragedia so kergja e Hitlereskiri Nacistikani Germania te šaj niked te na bistrel pe odova.

O dive taro Holokausti sine notirime izložbaja „Holokausti te arakhen pe o liparia“. Dži kote i lumia dela pe godi tari tragedia e Hitlereskere erake but teleperavde informacie  so resen tari Germania. I biathinali anketa sikavela kaj jekh taro pandž kotora taro terne Germancia nadžanen bašo Aušvic kaj sine logori  meribaske. Panda dopherdo teleperavibaskiri informacia si kaj paše 20% taro germansko dizutne panda isi antisemitizmi. Angleder 67 berša ko avdisutne divesa e sovetsko Loli Armia tromalkergja o logori Aušvic sar  majteleperavdo em bilačho logori ko Dujto lumiakoro mariba